เมื่อ ผ่อนรถไม่ไหว เปลี่ยนสัญญาได้ไหม เป็นคำถามที่คนผ่อนรถจำนวนมากถามก่อนตัดสินใจปล่อยให้รถถูกยึด คำตอบคือทำได้ในทางหลัก แต่ไม่ใช่แค่ตกลงกันปากเปล่าระหว่างผู้เช่าซื้อกับคนรับผ่อน เพราะสัญญาเช่าซื้อเป็นสัญญาระหว่างผู้เช่าซื้อกับผู้ให้เช่าซื้อโดยตรง การเปลี่ยนคู่สัญญาฝ่ายผู้เช่าซื้อจึงต้องได้รับความยินยอมจากผู้ให้เช่าซื้อ ไม่ใช่สิทธิที่ผู้เช่าซื้อจะโอนให้ใครก็ได้เองบทความนี้ไล่ลำดับให้เห็นว่า ก่อนโอนต้องเตรียมอะไร ระหว่างดำเนินการผู้ให้เช่าซื้อจะประเมินอย่างไร และหลังโอนแล้วเงื่อนไขเดิมอย่างผู้ค้ำประกัน ภาระค่างวด และสถานะเครดิตจะเปลี่ยนไปแค่ไหน ทั้งหมดเป็นเรื่องที่ตัดสินใจล่วงหน้าดีกว่าแก้ทีหลังก่อนคิดโอนสัญญาเช่าซื้อให้คนอื่น ควรเริ่มจากอะไรก่อน?สิ่งที่ต้องรู้ก่อนคือ สัญญาเช่าซื้อตามกฎหมายเป็นสัญญาที่ต้องทำเป็นหนังสือ ถ้าไม่ทำเป็นหนังสือถือเป็นโมฆะ ดังนั้นการโอนหรือเปลี่ยนตัวคู่สัญญาก็ต้องอาศัยเอกสารเป็นหลัก ไม่ใช่เพียงการตกลงด้วยวาจา การเริ่มต้นที่ถูกคือตรวจสัญญาฉบับที่ตัวเองถืออยู่ ว่ามีข้อกำหนดเรื่องการโอนสิทธิหรือการเปลี่ยนตัวผู้เช่าซื้อไว้หรือไม่ถ้าสัญญาเปิดช่องให้ขอเปลี่ยนตัวได้ ก็ต้องยื่นคำขอต่อผู้ให้เช่าซื้อเป็นหนังสือ ไม่ใช่ให้คนรับผ่อนไปผ่อนแทนโดยที่ผู้ให้เช่าซื้อไม่รู้เรื่อง เพราะในสายตาผู้ให้เช่าซื้อ ผู้ที่ยังต้องรับผิดตามสัญญาก็คือชื่อที่อยู่ในสัญญาเดิมนั่นเองโอนสัญญาเช่าซื้อให้คนอื่นผ่อนต่อได้ไหม ถ้าไม่ได้ขอความยินยอม?ทำได้แต่ไม่ปลอดภัยเลย เพราะการตกลงกันเองระหว่างผู้เช่าซื้อกับคนรับผ่อนต่อไม่มีผลผูกพันผู้ให้เช่าซื้อ ผู้ให้เช่าซื้อสามารถถือว่าผู้เช่าซื้อคนเดิมยังเป็นคู่สัญญาและยังต้องรับผิดตามเดิม ถ้าค่างวดก็ยังนับว่าผู้เช่าซื้อคนเดิมผิดนัดอยู่ดีความเสี่ยงที่ตามมาคือ คนรับผ่อนต่ออาจใช้รถแล้วไม่จ่าย หรือจ่ายไม่ตรงงวด แล้วผู้ให้เช่าซื้อก็ติดตามเอาจากชื่อในสัญญา ซึ่งก็คือคุณในฐานะผู้เช่าซื้อเดิม การหวังพึ่งความไว้ใจกันโดยไม่ทำเอกสารกับผู้ให้เช่าซื้อจึงมักจบไม่สวยการขอเปลี่ยนตัวผู้เช่าซื้อต้องได้รับความยินยอมจากใคร?ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ให้เช่าซื้อหรือเจ้าของทรัพย์สินซึ่งเป็นคู่สัญญาอีกฝ่าย เพราะการเปลี่ยนตัวลูกหนี้ให้คนอื่นมารับภาระแทนไม่ใช่เรื่องที่ลูกหนี้จะทำได้ฝ่ายเดียว ผู้ให้เช่าซื้อมีสิทธิเลือกว่าจะรับคนใหม่เข้ามาเป็นคู่สัญญาหรือไม่เหตุผลที่ผู้ให้เช่าซื้อต้องเป็นคนอนุมัติก็เพราะเขาต้องประเมินความสามารถในการผ่อนของคนใหม่ ทั้งรายได้ ภาระหนี้เดิม และประวัติการชำระ หากประเมินแล้วเห็นว่าเสี่ยง เขาก็มีสิทธิปฏิเสธคำขอโอนได้ โดยไม่จำเป็นต้องให้เหตุผลว่าคุณผิดอะไรผู้ให้เช่าซื้อประเมินอะไรบ้างก่อนอนุมัติให้เปลี่ยนตัวผู้เช่าซื้อ?หลัก ๆ คือความสามารถในการชำระค่างวดต่อจากนี้ ผู้ให้เช่าซื้อมักดูรายได้ที่พิสูจน์ได้ ภาระหนี้ที่มีอยู่เดิม และประวัติการชำระหนี้ในระบบของคนที่จะเข้ามารับสัญญา เพราะเขาต้องการความมั่นใจว่าค่างวดที่เหลือจะไม่กลายเป็นหนี้เสียบางกรณีเขาอาจขอผู้ค้ำประกันเพิ่ม หรือขอเงื่อนไขบางอย่าง เช่น ให้ผู้เช่าซื้อเดิมยังร่วมรับผิดอยู่ระยะหนึ่ง การเจรจาเรื่องนี้ควรทำเป็นหนังสือและเก็บสำเนาไว้เสมอ เพื่อไม่ให้เหลือช่องว่างว่าตกลงกันว่าอย่างไรถ้าผู้ให้เช่าซื้อไม่อนุมัติให้โอน จะเหลือทางเลือกอะไรบ้าง?ถ้าคำขอโอนไม่ผ่าน ทางเลือกที่ยังเหลือคือเจรจาปรับเงื่อนไขการผ่อน เช่น ขอขยายระยะเวลา หรือหาคนมาช่วยผ่อนโดยที่สัญญายังเป็นชื่อคุณอยู่ ซึ่งยังต้องใช้ความระมัดระวังสูงเพราะภาระผูกพันยังอยู่ที่คุณอีกทางคือปิดบัญชีให้จบด้วยการขายรถแล้วนำเงินไปชำระยอดคงเหลือ หรือคืนรถให้ผู้ให้เช่าซื้อตามเงื่อนไขที่กฎหมายเปิดไว้ แต่ละทางมีผลต่างกันทั้งต่อเงินที่จ่ายมาแล้วและต่อสถานะเครดิต การปรึกษาทนายความก่อนเลือกทางจึงช่วยให้เห็นภาพรวมชัดขึ้น ตัวอย่างเช่นกรณีที่ค้างค่างวดจนเสี่ยงถูกบอกเลิกสัญญา ประเด็นนี้มีอธิบายเพิ่มเติมที่ เว็บไซต์ทนายดีผู้ค้ำประกันเดิมจะได้รับผลอย่างไรเมื่อมีการโอนสัญญา?โดยหลักแล้ว การเปลี่ยนตัวผู้เช่าซื้อคนใหม่ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่กระทบคู่สัญญาเดิม หากผู้ให้เช่าซื้อตกลงปล่อยตัวผู้เช่าซื้อคนเดิมหรือผู้ค้ำประกันเดิมออกโดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้ค้ำประกัน ผลต่อความรับผิดของผู้ค้ำประกันจึงเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริงและข้อตกลงในสัญญาอย่างละเอียดเรื่องนี้ต้องดูถ้อยคำในสัญญาค้ำประกันประกอบกับเอกสารที่ยื่นต่อผู้ให้เช่าซื้อ เพราะถ้าผู้ค้ำประกันไม่เคยให้ความยินยอมต่อการเปลี่ยนคู่สัญญาเลย ภาระของเขาอาจไม่เหมือนเดิม การเก็บสำเนาเอกสารทุกฉบับที่เกี่ยวกับการโอนไว้จึงสำคัญมากหลังโอนสัญญาแล้ว ใครรับผิดชอบค่างวดที่ค้างอยู่ก่อนโอน?ต้องแยกให้ชัดระหว่างค่างวดที่ค้างก่อนวันโอนกับค่างวดนับจากวันโอนเป็นต้นไป โดยทั่วไปค่างวดที่ค้างก่อนโอนยังเป็นหนี้ของผู้เช่าซื้อคนเดิม เว้นแต่จะตกลงกับผู้ให้เช่าซื้อเป็นอย่างอื่นเป็นหนังสือถ้าไม่เขียนให้ชัด คนรับโอนอาจเข้าใจว่าตนรับผิดเฉพาะงวดหลังจากนี้ แต่ผู้ให้เช่าซื้ออาจยังเรียกเก็บยอดค้างเดิมจากผู้เช่าซื้อคนเก่า การระบุในเอกสารโอนว่าใครรับผิดชอบงวดใดจึงเป็นจุดที่ต้องตรวจก่อนเซ็นทุกครั้งระหว่างรอผู้ให้เช่าซื้ออนุมัติ ไม่ควรทำอะไรบ้าง?ระหว่างรอคำตอบ สิ่งที่ไม่ควรทำคือปล่อยให้ค่างวดค้างสะสม เพราะการค้างหลายงวดติดกันเป็นเหตุที่ผู้ให้เช่าซื้อบอกเลิกสัญญาได้ตามที่กฎหมายกำหนด และเมื่อสัญญาถูกบอกเลิก เงินที่ชำระมาแล้วอาจถูกริบและรถถูกติดตามคืนได้อีกเรื่องคืออย่ามอบรถให้คนรับผ่อนนำไปใช้โดยไม่มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร เพราะหากเกิดอุบัติเหตุหรือรถหายระหว่างนั้น ข้อโต้แย้งเรื่องความรับผิดจะซับซ้อนขึ้นทันที ควรทำบันทึกส่งมอบรถและเงื่อนไขการใช้ให้ชัดเจนถ้าต้องการปิดบัญชีหรือโอนสัญญา ผู้เช่าซื้อควรเตรียมเอกสารอะไรบ้าง?เอกสารพื้นฐานที่ต้องมีคือสัญญาเช่าซื้อฉบับจริง ทะเบียนรถ หลักฐานการชำระค่างวดที่ผ่านมา และหลักฐานรายได้ของผู้ที่จะเข้ามารับสัญญา รวมถึงบัตรประชาชนของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ควรเตรียมสำเนาไว้อย่างน้อยฝ่ายละหนึ่งชุดที่สำคัญคือหลักฐานการชำระเงินทุกงวด เพราะหากมีข้อโต้แย้งว่าค้างงวดใด หลักฐานเหล่านี้จะเป็นตัวชี้ว่าเราชำระจริงหรือไม่ การเก็บสลิปและใบเสร็จอย่างเป็นระบบตั้งแต่ต้นจึงช่วยลดปัญหาภายหลังได้มากคำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับการโอนสัญญาเช่าซื้อให้คนอื่นผ่อนต่อตกลงเปลี่ยนชื่อในสัญญาด้วยวาจาได้ไหมไม่ได้ผลในทางปฏิบัติ เพราะสัญญาเช่าซื้อต้องทำเป็นหนังสือ การเปลี่ยนคู่สัญญาก็ต้องมีเอกสารและความยินยอมจากผู้ให้เช่าซื้อเป็นหลัก การตกลงด้วยวาจาไม่มีผลผูกพันผู้ให้เช่าซื้อ เขาอาจยังเรียกเก็บจากชื่อเดิมตามสัญญาให้คนอื่นผ่อนแทนโดยที่สัญญายังเป็นชื่อเรา อันตรายแค่ไหนอันตรายเพราะความรับผิดยังอยู่ที่เราทั้งหมด หากคนรับผ่อนไม่จ่าย ค่างวดก็ยังนับว่าเราผิดนัด เสี่ยงถูกบอกเลิกสัญญาและถูกริบเงินที่จ่ายมาแล้ว โดยที่เราไม่ได้ใช้รถนั้นเองผู้ค้ำประกันเดิมต้องเซ็นยินยอมด้วยไหมควรแจ้งและขอความยินยอมเป็นหนังสือจากผู้ค้ำประกันเดิม เพราะการเปลี่ยนคู่สัญญากระทบขอบเขตความรับผิดของเขา หากปล่อยให้มีการเปลี่ยนแปลงโดยที่เขาไม่รู้ อาจเกิดข้อโต้แย้งเรื่องภาระที่เขาต้องรับในภายหลังโอนให้ญาติจะง่ายกว่าโอนให้คนอื่นไหมหลักเกณฑ์ไม่ต่างกัน ผู้ให้เช่าซื้อต้องประเมินความสามารถในการผ่อนของคนใหม่เหมือนกันทุกกรณี ความเป็นญาติไม่ได้ทำให้อนุมัติง่ายขึ้นโดยอัตโนมัติ แต่บางครั้งช่วยเรื่องความน่าเชื่อถือด้านเอกสารและการติดต่อประสานงาน สำนักงานทนายความ โอนไม่ผ่านแล้วปล่อยรถให้เขาใช้อยู่ มีความเสี่ยงอะไรความเสี่ยงหลักคือค่างวดค้างแล้วเราเป็นคนรับผิดชอบตามสัญญาเดิม รวมถึงความรับผิดหากเกิดอุบัติเหตุระหว่างที่คนอื่นใช้รถ ทางที่ดีคือกำหนดเงื่อนไขเป็นหนังสือหรือพิจารณาคืนรถก่อนที่ปัญหาจะบานปลายหมายเหตุ: ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับหลักกฎหมาย ไม่ใช่คำปรึกษาเฉพาะกรณีของใครคนใดคนหนึ่ง หากกำลังอยู่ในสถานการณ์ผ่อนรถไม่ไหวและคิดจะโอนสัญญา ควรปรึกษาทนายความหรือหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคที่เกี่ยวข้องเพื่อพิจารณาข้อเท็จจริงของตนเองก่อนตัดสินใจ
